Emoties benoemen: waarom het zo moeilijk is (en hoe het toch lukt)

Emoties benoemen heet in de psychologie 'affectlabeling'. Het is geen passief proces: je bouwt actief een vocabulaire op voor wat er in je omgaat. En zoals elke vaardigheid, je wordt er beter in door te oefenen.

Het gaat niet alleen om de grote emoties (blij, boos, bang, verdrietig). Het gaat ook om de subtielere: teleurstelling, schaamte, eenzaamheid, wrevel, opluchting gemengd met verdriet. Die nuance maakt het verschil.

Ten eerste: veel mensen zijn het contact met hun emoties kwijtgeraakt. Niet omdat ze er niet zijn, maar omdat het efficiënter voelde om ze weg te stoppen. Gevoel wegdrukken kost op den duur energie, maar op korte termijn houdt het je functioneel.

Ten tweede: het schoolse systeem leert ons denken, niet voelen. We worden beoordeeld op wat we weten, niet op hoe goed we onszelf begrijpen.

Ten derde: er is weinig taal. In het Nederlands hebben we maar een paar gangbare gevoelswoorden. Voor nuance moet je zoeken.

Stop één keer per dag, liefst op een rustig moment. Stel jezelf de vraag: 'Wat voel ik op dit moment?'

Neem de tijd. Probeer verder te gaan dan 'goed' of 'moe'. Als je niet verder komt, probeer dan het gevoel te localiseren: waar zit het in je lichaam? Is het zwaar of licht? Strak of open? Soms kom je via het lichaam dichter bij de emotie dan via je hoofd.

Schrijf het op. Vijf minuten is genoeg. Je hoeft het niet te begrijpen, alleen te benoemen wat er is.

Schrijfvragen die de juiste dingen aanraken maken het makkelijker. Ze geven richting en voorkomen dat je blijft hangen in wat je al weet.

Ontlaad is gebouwd rondom dit principe. Elke oefening begint met een vraag die je uitnodigt verder te gaan dan het oppervlak. Probeer het een week uit. Je kunt zelf ervaren of het voor jou werkt.